امیر کاووسی در هجدهمین همایش قیر و آسفالت تشریح کرد؛از تولید برق با فشار چرخ خودروها و شارژ حین حرکت وسایل نقلیه برقی تا استفاده از انرژی خورشیدی و کاهش مصرف سوخت در کارخانههای آسفالت
تبدیل فشار چرخ خودروها به انرژی الکتریکی
یکی از محورهای مهم این مقاله، استفاده از تجهیزات پیزوالکتریک در ساختار روسازی راهها بود. این فناوری با بهرهگیری از موادی که در اثر اعمال فشار، اختلاف پتانسیل الکتریکی ایجاد میکنند، امکان تبدیل بخشی از انرژی مکانیکی ناشی از عبور خودروها به انرژی الکتریکی را فراهم میسازد.
در این روش، المانهای مخصوص در زیر سطح آسفالت نصب میشوند و با عبور وسایل نقلیه و وارد شدن فشار چرخها، ولتاژ الکتریکی تولید میکنند. انرژی حاصل را میتوان پس از ذخیرهسازی در باتری، برای تأمین روشنایی جادهها، علائم هشداردهنده و سایر تجهیزات الکتریکی مورد استفاده قرار داد.
کاووسی با اشاره به نمونههای آزمایشی این فناوری در برخی مراکز پرتردد جهان، از جمله مراکز ورزشی و فرودگاهها، توضیح داد که استفاده از فشار ناشی از حرکت افراد و وسایل نقلیه برای تولید برق، یکی از زمینههای قابل توسعه در طراحی زیرساختهای آینده است.
جادههای مجهز به پنل خورشیدی و سامانههای هشدار هوشمند
استفاده از پنلهای خورشیدی در روسازی راهها، دیگر فناوری مورد اشاره در این ارائه بود. در این شیوه، پنلهای ویژه در سطح مسیر یا بخشهایی از زیرساخت جادهای نصب میشوند تا انرژی تابشی خورشید را به برق تبدیل کنند.
این انرژی میتواند برای روشنایی مسیر، تغذیه سامانههای هشداردهنده و تجهیزات هوشمند جادهای به کار گرفته شود. بهویژه در نقاط حادثهخیز و مسیرهای پرخطر، امکان استفاده از این سامانهها برای فعالسازی چراغهای هشدار و اعلام خطر به رانندگان وجود دارد.
وی همچنین به ضرورت بررسی ویژگیهای فنی و مکانیکی این پنلها اشاره کرد و افزود: تجهیزات مورد استفاده در روسازی باید علاوه بر راندمان مناسب الکتریکی، مقاومت کافی در برابر فشار ناشی از عبور خودروها و شرایط محیطی داشته باشند.
شارژ خودروهای برقی هنگام حرکت؛ پیوند زیرساخت جادهای و صنعت برق
بخش دیگری از ارائه کاووسی به فناوری انتقال بیسیم انرژی به خودروهای برقی در زمان حرکت اختصاص داشت؛ فناوریای که میتواند بخشی از محدودیتهای فعلی خودروهای برقی، بهویژه نیاز به توقف طولانیمدت برای شارژ باتری، را کاهش دهد.
در این روش، تجهیزات انتقال انرژی در زیر سطح جاده نصب میشوند و گیرندههای مخصوص نیز در بخش زیرین خودرو قرار میگیرند. با حرکت خودرو در مسیر مجهز به این سامانه، انرژی الکتریکی بهصورت القایی به خودرو منتقل شده و باتری آن شارژ میشود.
اجرای چنین طرحهایی مستلزم همکاری تخصصی مهندسان برق و عمران و همچنین طراحی روسازیهایی با ویژگیهای مناسب برای نصب و عملکرد تجهیزات انتقال انرژی است.
کاووسی در همین ارتباط به فعالیتهای مشترک دانشجویان و متخصصان حوزه برق و آسفالت اشاره کرد و توضیح داد که در این پژوهشها، طراحی بخشهای مختلف سامانه، از تجهیزات نصبشده در مسیر تا اجزای گیرنده در خودرو، مورد بررسی و آزمایش قرار گرفته است.
قیر زیستی و گرافیت؛ تلاش برای بهبود ویژگیهای الکتریکی آسفالت
یکی از موضوعات تخصصی این پژوهش، بررسی امکان اصلاح ویژگیهای آسفالت برای افزایش قابلیت انتقال انرژی الکتریکی بود. در این زمینه، استفاده از موادی نظیر گرافیت و قیر زیستی مورد توجه قرار گرفته است.
قیر زیستی یا بیوچار از جمله موادی است که میتوان آن را از منابع گیاهی و پسماندهای زیستی تولید کرد. در فرآیند تولید این ماده، مواد اولیه گیاهی پس از خشک شدن و آسیاب، در شرایط کنترلشده و در محیطی با اکسیژن محدود، تحت فرآیند پیرولیز قرار میگیرند.
به گفته کاووسی، در پژوهشهای انجامشده، استفاده از موادی مانند چوب و ضایعات گیاهی برای تولید این ترکیبات و بررسی تأثیر آنها بر خواص مخلوط آسفالتی مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این مطالعات، دستیابی به مصالحی با ویژگیهای مناسبتر برای کاربردهای نوین و توسعه روسازیهای هوشمند است.
کاهش مصرف انرژی در کارخانههای آسفالت؛ از مدیریت رطوبت تا اصلاح فرآیند تولید
بخش دیگری از سخنرانی به راهکارهای کاهش مصرف انرژی در کارخانههای آسفالت اختصاص داشت. کاووسی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از انرژی مصرفی این کارخانهها برای خشککردن و گرمکردن مصالح به کار میرود، مدیریت رطوبت مصالح اولیه را یکی از راهکارهای مؤثر کاهش هزینهها دانست.
به گفته وی، پوشش مناسب محل دپوی مصالح، ایجاد شیببندی و زهکشی اصولی برای جلوگیری از تجمع آب، انتخاب محل مناسب برداشت مصالح و کاهش میزان رطوبت ورودی به خشککن، میتواند مصرف سوخت و انرژی را کاهش دهد.
همچنین جلوگیری از نشت هوا در تجهیزات، اصلاح اتصالات و فیتینگها، عایقکاری مناسب و بهینهسازی عملکرد خشککنها و سایر اجزای کارخانه، از جمله اقداماتی است که در کنار یکدیگر میتوانند به بهبود راندمان انرژی منجر شوند.
وی با اشاره به نتایج برخی بررسیها، ظرفیت صرفهجویی قابل توجه انرژی در کارخانههای آسفالت را یادآور شد و تأکید کرد که حتی اصلاحات اجرایی و نگهداری مناسب تجهیزات نیز میتواند تأثیر محسوسی بر کاهش مصرف سوخت داشته باشد.
آسفالت گرم؛ حرکت به سمت تولید کممصرفتر
در ادامه این ارائه، فناوری آسفالت نیمهگرم و گرم (Warm Mix Asphalt) بهعنوان یکی دیگر از راهکارهای کاهش مصرف انرژی مورد بررسی قرار گرفت.
در این فناوری، با استفاده از افزودنیها و روشهای ویژه، امکان تولید و اجرای آسفالت در دماهای پایینتر نسبت به روش متداول فراهم میشود. کاهش دمای تولید به معنای کاهش انرژی مورد نیاز برای گرمکردن مصالح و قیر است و میتواند علاوه بر کاهش مصرف سوخت، به کاهش انتشار آلایندهها نیز کمک کند.
کاووسی در پایان با اشاره به مجموعه پژوهشهای انجامشده در این حوزه، بر ضرورت توسعه همکاری میان رشتههای مهندسی برق، عمران و راهسازی تأکید کرد و بازیابی انرژی از تردد خودروها، استفاده از انرژی خورشیدی، انتقال انرژی به خودروهای برقی و بهینهسازی فرآیند تولید آسفالت را از زمینههای مهم حرکت به سمت زیرساختهای پایدار و هوشمند دانست.





