خلاصهای از این گفتوگو پیشتر در صفحه نشریه در فضای مجازی منتشر شد و تا زمان تنظیم این گزارش، بیش از ۱۴۰ هزار بازدید را به خود اختصاص داده است. با توجه به استقبال گسترده مخاطبان و اهمیت موضوع تأمین پایدار آب در پروژههای صنعتی و زیربنایی، در ادامه متن کامل این مصاحبه برای نخستین بار منتشر میشود.
معرفی مصاحبهشونده
مهندس مدرسی، فعال حوزه آب در شرکت فربال بنا، با تمرکز بر اجرای تخصصی چاههای فلمن در مجاورت رودخانهها و در سالهای اخیر در مجاورت دریا، و همچنین اصلاح و بهینهسازی شبکههای آب و فاضلاب است.
چاه فلمن؛ فناوری تلفیقی آبگیری و زلالسازی
به گفته مهندس مدرسی، چاههای فلمن با قطری در حدود ۳ تا ۵ متر و عمقی تا حداکثر ۳۰ متر، متناسب با ضخامت لایههای آبدار زمین حفاری میشوند. در انتهای این چاهها، مجموعهای از گالریهای حفاری مکانیزه (معمولاً بین ۱۲ تا ۱۶ ردیف) اجرا میشود که امکان ورود تدریجی آب از لایههای زمین را فراهم میکند.
وی توضیح میدهد که آب رودخانه پس از عبور از لایههای خاک، بهصورت طبیعی تصفیه شده و از طریق این گالریها وارد مخزن چاه میشود. سپس آب استحصالشده بهوسیله پمپها برای مصارف صنعتی یا انتقال به واحدهای پالایش و فرآوری هدایت میشود.
فناوری فلمن در مجاورت دریا
مدرسی با اشاره به توسعه این فناوری برای نخستینبار در مجاورت دریا میگوید: نمونهای از این چاهها در بندر کرگان، نزدیک میناب در استان هرمزگان اجرا شده که وظیفه آن آبگیری از دریا و تأمین آب خام کارخانه آبشیرینکن است. در زمان مد، آب دریا کاملاً در مجاورت دهانه چاه قرار میگیرد و آب ورودی به چاه، آبی زلال و مناسب برای فرآیند شیرینسازی است.
کاهش هزینههای سنگین پیشتصفیه در آبشیرینکنها
به گفته وی، یکی از مزیتهای کلیدی این روش، کاهش قابلتوجه هزینههای تأسیسات زلالسازی در کارخانههای آبشیرینکن است.
مدرسی در اینباره توضیح میدهد: بهطور تقریبی، حدود ۴۰ درصد از هزینه یک کارخانه آبشیرینکن مربوط به تأسیسات آبگیری و زلالسازی و ۶۰ درصد مربوط به بخش اصلی شیرینسازی است. در روش چاههای فلمن، عملیات آبگیری و زلالسازی بهصورت همزمان و در فرآیند حفاری انجام میشود که میتواند صرفهجویی اقتصادی قابلتوجهی ایجاد کند.
عمر مفید بالا و اتکای کامل به تجهیزات داخلی
وی عمر مفید این چاهها را بسیار بالا ارزیابی کرده و میافزاید: سازههای بتنی بهکاررفته حداقل ۵۰ سال عمر مفید دارند و اسکرینها و لولههای مشبک نصبشده در گالریها از مواد پتروشیمی تولید داخل کشور هستند که آنها نیز عمر بالای ۵۰ سال دارند. به همین دلیل، محدودیت جدی از نظر بهرهبرداری بلندمدت برای این تأسیسات متصور نیست.
چالش اصلی؛
کمبود آگاهی کارفرمایان
مدرسی در پایان، مهمترین مانع توسعه این فناوری را کمبود آگاهی کارفرمایان میداند و معتقد است که در بسیاری از پروژهها، همچنان از روشهای قدیمی آبگیری استفاده میشود، در حالی که چاههای فلمن میتوانند راهکاری نوآورانه، اقتصادی و پایدار برای تأمین آب خام صنایع باشند.
جمعبندی
آنچه از این گفتوگو برمیآید، ضرورت بازنگری در شیوههای متداول آبگیری برای پروژههای آبشیرینکن و صنعتی است. استفاده از فناوری چاههای فلمن، بهعنوان راهکاری تلفیقی در آبگیری و زلالسازی، میتواند ضمن کاهش هزینههای سرمایهگذاری، پایداری و کیفیت تأمین آب را در مناطق ساحلی و رودخانهای کشور بهطور چشمگیری ارتقا دهد.
